Zoeken | Site-navigatie | Extra onderdelen (sidebar)

Waar ben ik of wie ken ik: wegwijs met de sociale kaart

22 februari 2018 door Erik Jansen

Regelmatig komt bij onze Werkplaats Sociaal Domein de vraag binnen of we een rol kunnen spelen in het opstellen van een sociale kaart voor een gemeente of voor een sociaal wijkteam. Door mee te denken, door dat voor de vraagsteller te doen of door studenten te ‘leveren’ die dat als opdracht uitvoeren (‘bemiddelen’ is trouwens een beter woord, omdat we als onderzoekswerkplaats altijd toegang moeten zoeken via een opleiding, maar dat terzijde). In ieder geval richt de vraag zich op het krijgen van overzicht over wat er is in een wijk en wat kan dienen als hulpbron voor kwetsbare personen of personen met een hulpvraag.

Er zijn verschillende manieren om dat overzicht te krijgen. Je kunt een lijst opstellen, of als variant daarvan een database. Een snelle en efficiente oplossing, maar wel erg verbaal, en iemand zal periodiek de lijst op volledigheid en actualiteit moeten controleren. Wie weet nog dat MEE-afdelingen dit jaren geleden als opdracht had voor het regionale sociale domein? Ook heeft Maarten Kwakernaak, inmiddels oud-collega en vertrokken naar Verwey Jonker Instituut, eens een korte handleiding opgesteld om een sociale kaart in Google-maps bij te houden. Daarmee kun je eenvoudig met meer personen op een geografische kaart initiatieven bijhouden. Ziet er dan heel mooi en professioneel uit, maar wordt wat moeilijk te doorgronden als er acht verschillende initiatieven in hetzelfde wijkcentrum zitten. Ook verandert het niets aan de kern van de kwestie, namelijk: hoe zorgen we dat de sociale kaart actueel blijft en wie gaat dat bijhouden? Daar blijkt hem vaak het heikele punt te zitten. Zodra je een sociale kaart hebt, is ‘ie al verouderd, is de meest gehoorde klacht, en je kunt er een dagtaak aan besteden om deze bij te houden.

En eigenlijk is dat ook niet raar. Want de wereld verandert continu en mensen en hun activiteiten veranderen mee. Eigenlijk is een sociale kaart een representatie van de sociale omgeving waarin mensen lokaal hun levens leven. En strikt genomen kan een representatie alleen maar een vereenvoudiging en dus een benadering van die sociale werkelijkheid zijn. Maar eigenlijk wil je juist grip op dat wat er leeft in die sociale werkelijkheid.

Een even voor de hand liggende als eenvoudig over het hoofd te zien oplossing voor deze kwestie vergt een hele andere strategie. Wat als je nu eens de eenmalige inspanning van het verzamelen van omgevingskennis over initiatieven tot een voortdurende inspanning maakt, door deze te integreren in het dagelijks handelen van professionals en vrijwilligers? Je zou namelijk actief gebruik kunnen gaan maken van het sociaal kapitaal dat je in huis hebt via het netwerk aan betrokkenen. (Overigens verandert dat netwerk aan betrokkenen ook steeds weer, dat levert dus naast de eb en vloed aan initiatieven ook nog eens een komen en gaan van personen op). De meest actuele sociale kaart is niet een lijst die los van de betrokkenen bestaat, maar is een collectief weten in de hoofden van die betrokkenen. Zeg maar: een in het lokale sociale netwerk ingebedde sociale kaart. Als personen andere dingen gaan doen verandert de sociale kaart automatisch mee, en deze is dan altijd actueel.

Dit veronderstelt ook een andere kijk op de sociale kaart als instrument van de wijkwerker. Wat is immers de essentie of het doel van een kaart? Dat je je ermee kunt oriënteren. Oftewel: hebben we die sociale kaart eigenlijk wel als een lijst of ding nodig? Nee wellicht niet, als we in de wijk personen hebben die zich sociaal kunnen oriënteren en zich doelbewust door het sociale netwerk kunnen begeven.

Als je, volgens de mythe van de six degrees of separation, in vijf stappen overal in de wereld uit kunt komen, dan kom je gegarandeerd in twee stappen overal in je wijk waar je wil zijn.

Die hele sociale kaart komt dan geïntegreerd neer op twee vragen (uiteraard na vraag 0: Weet ik zelf een antwoord of een oplossing?):

  1. Wie ken ik die een antwoord heeft op mijn vraag of een oplossing voor mijn probleem?
  2. Wie ken ik die iemand zou kunnen kennen die een antwoord heeft op mijn vraag of een oplossing voor mijn probleem?

Vanuit deze strategie vergt een dergelijke netwerk-gebaseerde aanpak van de sociale kaart dus veeleer investeringen in tijd en mogelijkheden voor professionals en vrijwilligers om zich te leren oriënteren in de wijk. Maar die investeringen betalen zich dubbel en dwars terug als lokale actoren elkaar altijd feilloos weten te vinden. En mooier nog: zo revolutionair is dat idee ook weer niet: vraag dat maar eens na bij uw lokale opbouwwerker!

Reacties

1 Reactie to “Waar ben ik of wie ken ik: wegwijs met de sociale kaart”

Levi van Dijk schreef:

Hoi Erik,
Sterk artikel over de eeuwigdurende discussie over overzicht van initiatieven op een bepaalde plaats. De oriëntatie is inderdaad het belangrijkste, niet het weten van de feiten. Het weten wie ik ken die vervolgens het antwoord weet op een vraag zijn echter al weer twee vragen die iets van de actor vragen:
a. Wie ken ik?
b. Wie van degene die ik ken, weet het antwoord op deze vraag?

Dat vraagt ook weer een aantal dingen waarvan ik in mijn werk bij bijvoorbeeld als vrijwilliger bij een netwerkorganisatie wel het nodige ondervonden heb.

Enerzijds vraagt het een beeld van wie iemand kent en daarnaast het vermogen tot verbinden van personen aan expertises en mogelijke antwoorden op een vraag.

Je zegt het mooi: een in het lokale sociale netwerk ingebedde sociale kaart. Ik ben zelf zo een sociale kaart in het netwerk, maar heb wel de wens om dat als het ware voor meer mensen toegankelijk te maken. De kennis in de hoofden van mensen is dusdanig kwetsbaar dat inden die mensen bewegen, de kennis als het ware mee-verhuist.

Ik probeer daarmee om te gaan door kenners van breedtevraagstukken om mij heen te verzamelen die allemaal veel weten en mensen kennen. Dus de expertise hebben om mensen aan relevante inhoud te verbinden.

Ik zou het interessant vinden als je een vervolg schrijft over de bewegende delen in het netwerk. Hoe houdt je de brokers gefaciliteerd en leer je sociale professionals verbindend denken over de eigen grenzen heen, dat is nog wel eens lastig in het sociale domein als belangen slangenkuil.

Wat vraagt dat van sociale professionals?

Ik ben benieuwd naar je reactie Erik,

Goed Weekend
Levi

Reageer

*