HAN

Zoeken | Site-navigatie | Extra onderdelen (sidebar)

Roadmap HAN Open Science

Summerschool open science voor (student)onderzoekers

25 maart 2017 door Marina Noordegraaf

Ben je een (student)onderzoeker en wil je meer weten over open science? Heb je het gevoel dat je onderzoeksproces en – resultaten opener gedeeld kunnen worden, maar weet je niet hoe? Wil je alle mogelijkheden en tools leren kennen om je onderzoek zo open mogelijk te delen? Wil je voorop lopen op dit gebied en je collega’s daarmee inspireren? En … heb je nog een weekje vrij in de zomervakantie? Meld je dan aan voor de Utrecht Summerschool “Open science and Scholarship: Changing Your Research Workflow“. In het plaatje hierboven staat in het kort het programma weergegeven.

Tijdens deze cursus verken je voor elke fase in de onderzoekscyclus de mogelijkheden en voordelen van het openen van je eigen onderzoek. Door middel van korte lezingen en demo’s, veel hands-on activiteiten en discussies, leer je het open science landschap van binnen en buiten kennen. Je krijgt de gelegenheid om deze kennis direct toe te passen op je eigen onderzoekscyclus. Denk hierbij aan het (alsnog) open stellen van onderzoeksproducten uit vorige projecten, een meer open manier om je huidige onderzoek uit te voeren en het voorbereiden van je toekomstige onderzoek op meer openheid, zichtbaarheid en impact.

Hogeschoolbibliotheken zetten het licht op groen voor open access

24 maart 2017 door Marina Noordegraaf

In een visiedocument van 18 maart 2017 spreekt het Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken (SHB) zich uit voor de ‘groene route’ van open access publiceren.

Onder open access verstaan we het zo open mogelijk verspreiden, delen en hergebruiken van de opbrengsten van praktijkgericht onderzoek in het HBO. Dit betreft zowel de kennisproducten van studenten, docenten en onderzoekers, zoals scripties, leermiddelen (Open Educational Resources OER), open textbooks, vak- en onderzoekpublicaties als ook andersoortige producten die voortvloeien uit praktijkgericht onderzoek. | SHB. 

Het NAI-HBO, het netwerk van auteursrechten informatiepunten van de HBO-instellingen, wil auteurs zoveel mogelijk faciliteren bij het open access publiceren. Er kan namelijk vaak al veel meer dan onderzoekers zelf weten.

Twee routes

Op dit moment zijn er grofweg twee routes naar open access publiceren:

  • De gouden route
    Gouden open access is open access via de uitgever.  Via de gouden route publiceren onderzoekers via de platforms van de uitgevers direct in open access tijdschriften.
    Er bestaat een misverstand dat je alleen open access zou kunnen publiceren door als onderzoeker of onderzoeksgroep zelf de zogeheten Article Processing Charges (APCs) te financieren. Toch zijn er ook vele wegen waarmee je als onderzoeker zonder directe publicatiekosten toch open access kunt publiceren. Lang niet alle open access tijdschriften hanteren APCs, onderzoeksfinanciers zoals NWO kennen stimuleringsfondsen voor open access publiceren, instellingen zoals de HvA hebben APC-fondsen, je kunt een waiver aanvragen en je kunt ook publiceren via platforms zoals de Open Library of Humanities waar APCs al zijn voorgefinancierd (soms ook diamond open access genoemd).
    Via de website DOAJ is een overzicht van open access tijdschriften te vinden.
  • De groene route
    Groene open access is open access via de auteur. Want ook al staat een wetenschappelijk artikel achter slot en grendel, toch mogen onderzoekers meestal een auteursversie archiveren in een publiek toegankelijke database in beheer bij een wetenschappelijke organisatie (repository). De meeste uitgevers staan deze zogeheten groene route van open access publiceren toe. Deze route staat ook wel bekend als ‘zelfarchivering’. Na een bepaalde embargotermijn (tussen 0 en 48 maanden) mag de auteur een bepaalde versie van de publicatie openbaar maken. De exacte voorwaarden verschillen per tijdschrift. Groene open access kan gepubliceerd worden via instellingsrepositories maar dat kan bijvoorbeeld ook via disciplinaire repositories zoals PubMed Central.
    Veel wetenschappelijke instellingen die voorstander van open access zijn, hebben een repository die gebaseerd is op open standaarden. Bij de HAN hebben we daar op dit moment SURFsharekit voor. Op het moment dat je je publicatie in zo’n repository archiveert, kan deze geharvest worden door bijvoorbeeld de HBO-kennisbank, Narcis, zoekmachines zoals Google Scholar en de huidige plek voor HAN publicaties.

 

Check het zelf

Het voordeel van groene open access is dat het morgen (vandaag!) al geregeld kan zijn. En .. het kan ook met terugwerkende kracht. Wil je weten of het ook kan voor jouw tijdschriftartikelen?

  • Kijk op de website SherpaRomeo. Hier staat informatie over het zelfarchiveringsbeleid van uitgevers;
  • Met de tool dissemin kan een onderzoeker checken of artikelen die hij/zij heeft geschreven op dit moment nog niet open access toegankelijk zijn, maar wel zouden mógen zijn door ze te uploaden naar een repository.

 

Meer weten?

Stel al je vragen over open access publiceren aan de studiecentra!

Beeld ‘groene open access sprinkhaan’: CC-BY verbeeldingskr8 

Open science in een notendop

22 maart 2017 door Marina Noordegraaf
YouTube voorvertoningsafbeelding

In bovenstaand filmpje – gemaakt voor de European presidency conference on open science (april 2016) – word je aan de hand genomen door de wondere wereld van open science.

On the road…

Welkom op ‘Wij zijn Open Science’, het vertrekpunt van onze verkenningen van het terrein van ‘open science’. Wij zien open science als een middel om de doorwerking van praktijkgericht onderzoek te vergroten en te versnellen. Met onze routekaart in de hand gaan we op weg naar een gemeenschappelijk beeld. Een beeld waarin kennis en inzichten zo snel mogelijk in een geschikte vorm landen op de juiste plekken en waar deze kennis en inzichten ook geborgd worden. Op deze plek maken we je deelgenoot van onze reiservaringen. Zo kleuren we de kaart steeds verder in als ware het de wereldkaart van Blaeu.

Je bent van harte uitgenodigd mee te denken! Laat je een reactie achter? Meer informatie over open science en de zich ontwikkelende kennis en procedures vind je op de website van HAN Studiecentra. Of stuur je ideeën, wensen, tips naar onderzoeksondersteuning@han.nl.

Wat het project nu al oplevert volgens projectleden

6 maart 2017 door Monique Goris

Een paar reacties uit de OSO-groep over het project…

Esther van Popta
SUOO
‘Voor onderzoek is het heel waardevol dat de ondersteuning samenwerkt, juist omdat het onderzoeksveld zo divers is (nog diverser dan onderwijs). Het helder krijgen van de vraag is een uitdaging en daar helpt de roadmap ook bij.’

Liesbeth Hoogkamp
ICT
‘Het was voor mij een eye-opener te zien hoe breed en complex het veld van onderzoeksondersteuning eigenlijk is. Jarenlang hebben we vooral vanuit O&O en ICT geprobeerd onderzoekers zo goed mogelijk te ondersteunen maar, met de kennis van nu, zie ik hoe onmogelijk die missie eigenlijk was. Het is prachtig dat nu de hele keten van ondersteuning in beeld is gebracht en dat we onderling kennis delen en elkaar betrekken. Én dat we samen met onderzoekers naar de gewenste oplossingen zoeken. Dat laatste vooral! En dat de samenwerking met de RU eindelijk gestalte lijkt te krijgen, vind ik ook een pluspunt. We hoeven niet steeds het wiel zelf uit te vinden immers.’

Nanske Wilholt
SUOO
‘Ik ervaar het als heel waardevol om elkaar te leren kennen en met elkaar samen te werken in dit proces. Ik leer er zelf heel veel van en vind het een enorm plezier om te merken dat we langzamerhand erin slagen om aan 1 verhaal te bouwen. Daarbij komt dat we, met het verhaal van de on the roadmap er ook in slagen om anderen binnen de HAN bij het onderwerp te betrekken en er enthousiast voor te maken.’

Monique Goris
MCV
‘Vanuit communicatie bezien is het heel waardevol om al in een vroeg stadium van het proces betrokken te zijn, zo deel uit te maken van groeiende beleidsvorming, en te verkennen welke aspecten van communicatie in te zetten. Dan is communicatie niet alleen het geijkte instrument om te profileren, maar ook onderdeel of tool voor kennisdisseminatie (onder- en bovengronds) en voor het smeden en aanjagen van een community. Zo ontstaat dan ineens een andere kijk op mogelijkheden.’

Rijksoverheid: wetenschappelijk onderzoek volledig toegankelijk

2 februari 2017 door Monique Goris

Rijksoverheid 9 februari 2017: Over drie jaar moet open science in de Europese Unie niet langer uitzondering maar de regel zijn. Dan zijn alle wetenschappelijke artikelen en zoveel mogelijk van de daarvoor gebruikte onderzoeksgegevens vrij toegankelijk voor iedereen. Met het Nationaal Plan Open Science, dat vandaag aan staatssecretaris Sander Dekker (Wetenschap) is aangeboden, nemen tien organisaties het voortouw hierin. Lees verder…

ScienceGuide: de prijs van open access

29 december 2016 door Monique Goris

ScienceGuide 29 december 2016: Het had het jaar van open access moeten worden, maar vooralsnog lijkt het er niet op dat dit werkelijkheid geworden is. Uit een recent WOB verzoek blijkt dat de vorig jaar beklonken deal lang niet zo ‘gold’ is als gehoopt. Universiteiten zijn duurder uit en veel artikelen blijven alsnog achter slot en grendel bij Elsevier. Lees verder…

Onderzoek met meer impact vraagt om co-creatie en communicatie!

15 december 2016 door Monique Goris

 

Het belang van kennisdeling en valorisatie is evident voor praktijkgericht onderzoek. Toch komt het Kennisdisseminatie en publicatiebeleid uit 2012 maar moeizaam van de grond. Een werkgroep vanuit het Service Bedrijf onder aanvoering van Nanske Wilholt en Marina Noordegraaf (Verbeeldingskr8) werkt toe naar een uitvoeringsprogramma: wat past, wat werkt en wat heeft toegevoegde waarde voor onderzoek, onderwijs en werkveld? Alle betrokkenen worden nadrukkelijk uitgenodigd om mee te denken. Tijdens het lectorenoverleg op 10 november aan aanwezige lectoren daarom de vraag: hoe is het nu, wat zou je willen en wat is ervoor nodig om dat te bereiken? Marina: ‘Het beste moment om een boom te planten is 10 jaar geleden. Het één na beste moment is vandaag!

Wat is impact eigenlijk als het gaat om praktijkgericht onderzoek?
Vanuit wetenschappelijke hoek wordt impact van onderzoek van oudsher gemeten aan de hand van het aantal publicaties en citaten. Praktijkgericht onderzoek vraagt echter om een andere insteek en kent andere kennisproducten zoals tools, handleidingen, ontwerpen, etc. Lector Ruud Klarus: ‘Publicaties zijn leuk, maar belangrijker vind ik een idee dat in het werkveld wordt overgenomen en waar collega’s op de werkplek vervolgens mee aan de haal gaan. Dat is voor mij pas echt impact, en dat is soms onnaspeurbaar‘. Tijdens het overleg werd dit ook door anderen beaamd. Hoe willen en kunnen we deze kennisproducten delen met onderwijs en werkveld, hoe zorgen we voor maximale vindbaarheid en bruikbaarheid?

Twee lectoren over de vindbaarheid van hun kennisproducten
Lector René Bakker ondervindt in de praktijk allerlei obstakels om invulling te geven aan kennisdisseminatie. ‘Ik zou willen publiceren op ACM (Association of Computing Machinery), zij hebben een Open Acces beleid, maar eraan bijdragen kost 1.200 dollar. Dat geld is er niet. Ik publiceer mijn kennisproducten daarom via Researchgate. Daar zie ik vervolgens dat mijn kennisproducten volop door collega hogescholen worden gedownload. Dat zegt mij iets over de impact van wat ik doe!

Wat gebeurt er zichtbaar met kennisproducten? Wie downloadt ze? Wat zeggen mensen over je kennisproduct? Van kennisdisseminatie naar kennisinteractie!

Lector Annet de Lange heeft haar eigen oplossing gevonden en met bloed, zweet en tranen tot een succes gemaakt. ‘Ik heb een NDKI-platform ontwikkeld waar ondertussen 1.000 kennispartners bij betrokken zijn. Daar komen actualiteit en verhalen bij elkaar, daar kunnen we van elkaar leren, ontwikkelen en doorgáán. Mijn vraag is steeds: hoe ontwikkel en innoveer ik met studenten? Het ontwikkelaspect van zo’n platform is wat mij betreft essentieel.’ Wat Annet betreft organiseren we kennisdisseminatie vanuit de netwerkgedachte. Annet: ‘Ik zou best willen experimenteren met verschillende vormen van ondersteuning om de best practices te achterhalen rondom platformontwikkeling.

Wat laten we nu liggen in kennisdisseminatie?
Door lectoren wordt aan twee kanten duidelijk ondersteuning gemist. Enerzijds bij het doorvertalen van kennisproducten naar werkveld en onderwijs. ‘We willen kennisproducten maken die direct interessant zijn.’ Een onderzoeksrapport zou je bijvoorbeeld direct willen doorvertalen naar een whitepaper, kennisclip of ander communicatiemiddel dat het bruikbaar maakt. René geeft aan inzicht te missen in de duizenden scripties van studenten die maar mondjesmaat beschikbaar zijn: ‘De onderwerpen die zij met het werkveld kiezen, geven aan wat de actuele issues zijn.
Aan de andere kant missen de lectoren ondersteuning in het ‘ontzorgen’. René verwoordt het zo: ‘Het zou mooi zijn als ik mijn kennisproduct één keer ergens naar toe kan sturen, en dan … pure magic … verschijnt het in jaarverslagen, kwartaalrapportages, visitaties, verlengingsaanvragen, HBO kennisbank, HAN repositories en andere kanalen.

Lectoren aan het woord: zorg voor vindbaarheid en bruikbaarheid
Onderzoek van de HAN beoogt impact op het onderwijs. Het wil als gelijkwaardige partner verweven zijn met onderwijs in een Instituut 2.0. Dat vraagt om heldere thema’s waarin onderzoek en onderwijs gelijkwaardig optrekken en waarop we gezien en gevonden worden. Vindbaarheid is hier de sleutel. Associate lector Online Interactie Renée van Os: ‘Organisaties zijn vaak gefocust op het inrichten van één centrale online plek, waar de publicaties van de eigen medewerkers bij elkaar staan. Terwijl het veel meer zou moeten gaan om de vraag; hoe vindbaar zijn deze publicaties, via de reguliere (academische) zoekfunctionaliteiten. Het centraal organiseren zou hier ondergeschikt aan moeten zijn.

Bruikbare kennisproducten maken voor werkveld en met name onderwijs is een andere uitdaging. Hoe sluiten we aan bij de vraag en de belevingswereld van de student? Het vraagt om interactie, out-of-the-box denken, en innovatieve oplossingen. Denk bijvoorbeeld aan de technologie om een simulatie-omgeving te maken. Of om gamification. Ook kunnen we respons verhogen door events te organiseren waar het werkveld graag naartoe komt. Diana de Jong (CvB): ‘Laten we vooral onze doelgroepen vragen wat zij nodig hebben, waar hebben zij behoefte aan. En zet hen dan vooral aan het werk’.

Wensen van lectoren: tijd voor actie!
Aan verschillende tafels werden de wensen verkend:

  • Creëer een HAN etalage of liever nog verschillende marktkramen
  • Prioriteer vindbaarheid en bruikbaarheid boven HAN publiciteit
  • Maak onderzoek en onderzoekers vindbaar op thema en expertise
  • Ondersteun Instituut 2.0 proactief, met name op communicatie
  • Bied onderzoek en onderwijs gelijkwaardige ondersteuning: Ondersteuning 2.0
  • Maak de doelgroep medeontwerper van valorisatie ((toekomstige) student, docent, werkveld)
  • Actualiseer processen rondom scripties en publicaties van kennisproducten
  • Kies daarbij voor 1 ondersteuner/schakelpunt die de weg weet binnen de HAN
  • Werk volgens ‘Single Sign On’: één keer registreren en via meerdere kanalen publiceren

|
Conclusie

Tijdens het overleg gebruikten we de appelboom als metafoor. Onder de grond de wortels, boven de grond zijn verschillende appels aan verschillende takken te plukken. Kennisdisseminatie is een tweestromenverhaal. Het betreft de onderliggende kennisinfrastructuur (de wortels). Hier zijn we gebaat bij een HAN-brede aanpak voor maximale efficiency. Maar het betreft ook de valorisatie van kennisproducten (de appels). Afhankelijk van thema en doelgroep willen we op verschillende manieren onze kennisproducten communiceren. Hier is maatwerk, ruimte en flexibiliteit op zijn plek. Zonder wortels geen appelboom. De komende tijd gaan we daarom samen met elkaar verder met het ontwerpen van een eenduidig wortelsysteem én wat het moet opleveren voor werkelijke impact: appeltaart, appelmoes, appelflap of appelsap. Net wat het beste past en werkt…

Denk en ontwerp met ons mee?
Laat je (al dan niet ruwe) idee eenvoudig achter op Padlet en geef je wensen en gedachtes door via http://bit.ly/2g2pJ8H (wachtwoord = appel). Of meld je bij Nanske.Wilholt@han.nl voor meer informatie.

P.S. Dit bericht verscheen eerder op het weblog Kwaliteitscultuur en in verkorte versie op HANovatie

Science in transition: UMC Utrecht beloont ook streven naar impact

27 oktober 2016 door Monique Goris

Science in transition 27 oktober 2016: Het UMC Utrecht heeft een nieuwe methode ontwikkeld om onderzoek en onderzoekers te beoordelen. Bij de nieuwe beoordeling staat het creëren van impact centraal. Onderzoekers wordt onder andere gevraagd hoe ze tot hun onderzoeksvragen zijn gekomen en wat ze doen om de resultaten van hun werk verder te brengen. Lees verder…