Het lectoraat Acute Intensieve Zorg is betrokken met kwaliteitsonderzoek en sponsoring. Iedereen is van harte welkom a.s. woensdag om deze openbare training en recordpoging bij te wonen. De komende jaren zullen de trainingen vervolgd worden, en blijven wij betrokken bij het onderzoek.
Sinds 1 mei is er een nieuwe website online voor patiënten, naasten en professionals die informatie zoeken en willen uitwisselen over (de gevolgen van) een IC-opname. De initiatiefnemers zijn Idelette Nutma en Rob Bruntink, twee ex-IC-patiënten. Zij hebben aan den lijve ervaren wat de impact van een IC-opname is, hoe lastig het is hierover informatie te vinden en hoe helpend het kan zijn om je eigen ervaringen door informatie van lotgenoten beter te kunnen duiden. Klik hier om direct naar de site te gaan.
De site biedt informatie over de opname op een IC: behandelingen, ziektebeelden en beleving van zowel patiënt en naasten. Naasten vinden er bovendien aanknopingspunten voor hoe zij met deze periode kunnen omgaan en welke voorzieningen er zijn. Verder is er informatie te vinden over de fysieke en psychosociale gevolgen van een IC-opname en de mogelijkheden van nazorg. Binnenkort wordt een forum aan de site gekoppeld, zodat er ook de mogelijkheid is ervaringen en informatie uit te wisselen.
Als lectoraat hebben we de tot standkoming van deze site ondersteund, juist omdat het een initiatief vanuit patiënten is. Zij kunnen en willen hun ervaringen gebruiken om anderen tot steun te zijn. Dat is versterkend voor alle betrokkenen; zij die informatie zoeken en zij die informatie en ervaringen delen.
In Engeland bestaat een dergelijke site al langer – eveneens een patiënteninitiatief – en zijn de ervaringen ermee heel positief. Om ook een kijkje te nemen op deze site klik hier.
Op afdelingen waar de hoofdverpleegkundige het goede voorbeeld geeft door te ‘doen wat hij/zij zegt’ is de patiëntveiligheid hoger en worden protocollen beter opgevolgd dan op afdelingen waarvan de hoofdverpleegkundige niet op deze wijze handelt (Leroy et al., 2012). Tijdens een handhygiëne verbetertraject werd aangetoond dat afdelingen, waarvan hun leiders actief betrokken waren bij de implementatie, betere resultaten behaalden in vergelijking met afdelingen waar dit niet zo was (Huis et al., 2013). Ook het hoger management kan belangrijke invloed uitoefenen op het verbeteren van de patiëntveiligheid. Bijvoorbeeld door afdelingen regelmatig te bezoeken en aan artsen en verpleegkundigen te vragen waar bedreigingen voor de patiëntveiligheid liggen en welke oplossingen mogelijk zijn. Als de maatregelingen die naar aanleiding van deze gesprekken worden teruggekoppeld, heeft dit een sterk positieve invloed op het veilig werken (Frankel et al., 2008; Schwendimann et al., 2013). De uitkomsten van bovenstaande en nog vele andere studies laten zien dat afdeling- en ziekenhuisleiders patiëntveiligheidsproblemen vooral moeten zien als problemen van het systeem en niet als probleem van de werknemers. Ben jij een afdelingsmedewerker of een afdelingshoofd en zie jij dat jouw patiënten risico lopen op een vermijdbare schade? Overleg dan ook met je leidinggevende en betrek hem/haar bij het oplossen van het probleem.
References
Frankel, A., Grillo, S. P., Pittman, M., Thomas, E. J., Horowitz, L., Page, M., & Sexton, B. (2008). Revealing and resolving patient safety defects: the impact of leadership WalkRounds on frontline caregiver assessments of patient safety. Health Services Research, 43(6), 2050-2066.
Huis, A., Schoonhoven, L., Grol, R., Donders, R., Hulscher, M., & van Achterberg, T. (2013). Impact of a team and leaders-directed strategy to improve nurses’ adherence to hand hygiene guidelines: A cluster randomised trial. International Journal of Nursing Studies, 50(4), 464-474.
Leroy, H., Dierynck, B., Anseel, F., Simons, T., Halbesleben, J. R., McCaughey, D., . . . Sels, L. (2012). Behavioral integrity for safety, priority of safety, psychological safety, and patient safety: a team-level study. The Journal of Applied Psychology, 97(6), 1273-1281.
Schwendimann, R., Milne, J., Frush, K., Ausserhofer, D., Frankel, A., & Sexton, J. B. (2013). A Closer Look at Associations Between Hospital Leadership Walkrounds and Patient Safety Climate and Risk Reduction: A Cross-Sectional Study. American Journal of Medical Quality.
Intensive care patiënten zijn veelal niet in staat te spreken en moeten met naasten en professionals communiceren door bijvoorbeeld liplezen, schrijven of het gebruik van een letterbord. Door diverse oorzaken zijn deze methoden niet afdoende om de communicatie goed te laten verlopen. Uit patiënteninterviews gehouden onder ex-IC-patienten afkomstig uit het UMC St Radboud is gebleken dat patiënten deze gebrekkige communicatie als zeer storend ervaren. Ook voor medewerkers en familie is het lastig, dit leidt tot gevoelens van wanhoop en frustratie. Een projectgroep (Judith van Kol, Pieter Reintjes en Willem Roudijk) binnen de IC van het UMC St Radboud heeft daarom een speciale iPad-communicatie-app ontwikkeld voor onder andere beademde en wakkere IC patiënten (volwassenen en kinderen). Deze communicatie-app, genaamd voICe, zorgt ervoor dat de communicatie met de IC-patiënt verbeterd. Het gebruik van de app vraagt weinig spierkracht en motoriek, werkt intuïtief en is eenvoudig en begrijpelijk voor iedereen. De app ‘leert’ van de keuzes van de patiënt en past zich daaraan aan.
Tijdens de testfase van de app is gekeken naar o.a. gebruiksgemak, duidelijkheid, eenvoud, juistheid van thema’s en vragen, ontbrekende elementen, ontwikkel- en uitvoeringsfouten en verbetersuggesties. De test vond plaats bij IC-patiënten (volwassenen + kinderen en hun naasten resp. ouders), ex-IC-patiënten en hun naasten, IC verpleegkundigen, IC artsen, logopedisten, pedagogisch medewerker, fysiotherapeuten, MC patiënten en MC verpleegkundigen. In totaal hebben 50 – 60 mensen hun mening over voICe kunnen geven. Hierna is de app. verder geoptimaliseerd waarna een versie is ontstaan die nu gebruikt kan worden in de dagelijkse praktijk
Mogelijkheden van voICe.
1. De patiënt kan door van het aanraken van pictogrammen (+ tekst) aangeven ergens behoefte aan te hebben of kan een probleem of gemoedstoestand duidelijk maken. Als de patiënt het betreffende pictogram aanraakt geeft een stem (man/vrouw/jongen/meisje) aan wat de patiënt graag wil of wat er aan de hand is. De voICe-thema’s zijn: mijn gevoelens’ – ‘mijn lichaam’ – ‘mijn behandeling’ – ‘mijn basiswoorden’- ‘mijn ontspanning’ (voor kinderen is een speciaal ‘ontspannings’scherm) en ‘mijn verzorging.
2. De ‘generatie- en cultuurbestendige’ pictogrammen zijn zo getekend dat ze duidelijk zijn voor alle gebruikers van de app.
3. Het onderwerp ‘pijn’ krijgt extra aandacht. De patiënt kan in de app aangeven waar hij pijn heeft en door middel van de NRS-score de mate en aard van de pijn aangeven.
4. de communicatie-app is voorzien van een teken- en toetsenbord. De patiënt kan dus tevens communiceren door teksten te tikken of iets te tekenen/schrijven.
5. mogelijkheid voor naasten om een videoboodschap in te spreken die door de patiënt kan worden afgespeeld als hij/zij hier behoefte aan heeft.
6. bevat een duidelijk klok-, dag- en datumscherm, waarvan de gegevens – naast ‘on demand’- ook op vaste tijdstippen te horen kunnen zijn. Ook kan de locatie worden benoemd.
7. Via het z.g. ‘voorkeursscherm’ kan direct worden afgestemd op het door de patiënt meest gekozen thema.
8. De app kan voor patiënten met een minimale of afwezige handmotoriek ook gebruikt worden in een z.g. ‘ja-nee-model’, waarbij de patiënt een door naaste of professional voorgesteld pictogram kan bevestigen of ontkennen. Deze werkwijze is vergelijkbaar met het gebruik van een letterbord, maar eenvoudiger en sneller.
9. Als gekozen wordt voor het op de iPad ook installeren van anatomie-apps, kan tijdens de communicatie via voICe snel, eenvoudig en beeldend uitleg worden gegeven over bijvoorbeeld de aandoening die de patiënt heeft.
Voordelen van voICe
• De patiënt krijgt zijn ‘stem’ terug; hij kan duidelijk maken welke problemen er zijn en wat hij (niet) wil.
• De patiënt wordt actief in plaats van passief en kan enigszins de controle, de regie terugkrijgen; hij kan weer keuzes maken.
• Door makkelijker en duidelijker communicatie raken patiënt, naasten en medewerkers minder gefrustreerd; men begrijpt elkaar sneller en beter.
• Door regelmatige herinnering aan datum, tijd en plaats kan de patiënt zich beter oriënteren.
• Het horen en zien van een (video)bericht van een naaste kan de patiënt tot steun zijn.
• De medewerkers kunnen de zorg beter afstemmen op de patiënt. De app stelt de medewerkers in staat makkelijker en gerichter met de patiënt te communiceren. Zo zijn zij in staat tijdig en specifiek informatie bij de patiënt in te winnen en kunnen zij direct feedback vragen over zorgverlening en andere interventies bij de patiënt.
Via een website (www.voICe-IntensiveCare.nl) en een mailadres (voICe@umcn.nl) kan je contact opnemen met de initiatiefnemers en kunnen vragen/bevindingen/suggesties worden uitgewisseld. Ook kan men de ontwikkelingen volgen via facebook (http://www.facebook.com/communicatieapp) en twitter (@communicatieapp).
Nagekomen bericht: dit initiatief is genomineerd voor de prestigieuze Anna_Reynvaan praktijkprijs
In dit onderzoek van Scott, Oman, Makic, et al (2013) is op de SEH gekeken naar de huidige besluitvorming rondom het plaatsen van een UVK en bevorderende en belemmerende factoren om alternatieven hiervoor te gebruiken. Daarnaast wilde men tools ontwikkelen om de besluitvorming tot het inbrengen van een UVK te ondersteunen en de acceptatie en het effect hiervan te testen.
De meest voorkomende gezondheidsgerelateerde infectie in ziekenhuizen is de urineweginfectie (30%) veroorzaakt door een urineverblijfskatheter (UVK). Deze leidt tot toename van morbiditeit, mortaliteit, kosten en verlengde ziekenhuisopname. Het blijkt dat er meer urineweginfecties voorkomen bij patiënten op de SEH dan op andere afdelingen in het ziekenhuis. Uit de enkele onderzoeken die zijn uitgevoerd op SEH’s blijkt dat ongeveer 30% tot 50% van de verblijfskatheters niet medisch noodzakelijk zijn. Preventie van het onnodig inbrengen van een UVK kan een significante daling geven van infecties.
In een focusgroepsgesprek werden de volgende belangrijke barrières genoemd om UVK-alternatieven te gebruiken: onvoldoende kennis over indicaties UVK (bijvoorbeeld misvattingen over valpreventie door UVK); alternatieve producten zijn niet voorradig (bijvoorbeeld incontinentiemateriaal, condoomkatheters); onvoldoende hulp van personeel om patiënten naar het toilet te begeleiden; po’s/urinaals moeten worden geleegd; onvoldoende toiletten (of te ver weg) op de afdeling; onvoldoende inzicht en overeenstemming in besluitvorming in welke situaties een UVK wordt geplaatst.
Er werd een besluitvormingstool ontwikkeld met vier indicaties wanneer een UVK noodzakelijk is: drainage (bv bij urinewegobstructie), monitoring (bv instabiele patiënt); peri-procedure (bv pre-operatieve inbreng voor spoedoperatie); therapie (bv continue blaasspoeling). Als geen van de vier indicaties aanwezig is dan wordt een aantal alternatieve opties genoemd zoals gebruik van incontinentiemateriaal, postoel.
Daarnaast staan op deze tool vijf situaties benoemd waarin een UVK niet is geïndiceerd: valpreventie, routine urine-onderzoek, verzoek personeel, beschadigde huid, veranderde mentale status.
Om deze tool te gebruiken is scholing gegeven aan verpleegkundigen en artsen en zijn posters verspreid. Ook zijn materialen aangeschaft om alternatieve interventies te kunnen toepassen.
Uit de resultaten blijkt op korte termijn dat er een daling is van 25% in het gebruik van een UVK bij die groep patiënten opgenomen op de SEH en verdere opname in het ziekenhuis. Er is een daling van 9% in het onterecht gebruik van een UVK. Het team is meer bereid om de reden voor plaatsing van een UVK te rapporteren en alternatieven te gebruiken.
Het bovenstaande is een mooi voorbeeld van een initiatief om kritisch te blijven kijken naar patiëntveiligheid en infectiepreventie op een SEH.
Literatuur
Scott RA, Oman KS, Makic MB, Fink RM, Hulett TM, Braaten JS, Severyn F, Wald HL. Reducing Indwelling Urinary Catheter Use in the Emergency Department: A Successful Quality-Improvement Initiative. J Emerg Nurs. 2013 Mar 7. doi:pii: S0099-1767(12)00344-3. 10.1016/j.jen.2012.07.022.
Bron afbeelding: https://www.mediqcombicare.nl/producten/BX226912/bard-biokatheter-female-2-wch12-10ml.aspx Gedownload 23-04-2013
Nederland krijgt in de toekomst mogelijk te maken met een maatschappelijk probleem als er geen nieuwe generatie burgerhulpverleners is die met de Automatische Externe Defibrillator (AED) kan en wil omgaan.
Het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) heeft het initiatief genomen om dit jaar 2000 schoolkinderen in de regio Nijmegen te trainen in reanimatie en AED gebruik op hun eigen basisschool. Dit scholingstraject is gestart vanuit de maatschappelijke gedachte om kinderen zo jong mogelijk kennis laten maken met AED en Basic Life Support (BLS), zodat ze het zien van een hartstilstand niet eng vinden, maar als iets waarbij ze actie kunnen ondernemen. Daarnaast wil men onderzoeken of reanimatie en AED gebruik door schoolkinderen uit groep 7/8 (ongeveer van de leeftijd 10-12 jaar) mogelijk is. De bedoeling is om de komende jaren deze training op basisscholen te blijven verzorgen.
Op woensdag 29 mei 2013 vindt als afsluiting van het eerste trainingsjaar een “AED Recordday” plaats in het NEC stadion te Nijmegen. De ongeveer 2000 basisschoolleerlingen uit de regio Nijmegen, die op hun eigen school al een training hebben gevolgd, zullen die dag tegelijkertijd nogmaals getraind worden in reanimatie en gebruik van AED. Deze grootschalige gezamenlijke scholing is goed voor een plek in het Guinness Book of Records (The largest AED training-session in the World).
Het lectoraat Acute Intensieve Zorg is door het CWZ betrokken om onderzoek te doen naar het effect van de training bij schoolkinderen. Het Lectoraat heeft verpleegkunde studenten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen de mogelijkheid geboden om een hieraan een bijdrage te leveren in de vorm van een kwaliteitsonderzoek. De doelstelling hiervan is: het ontwikkelen van een betrouwbaar, bruikbaar en valide meetinstrument en het verzorgen van de organisatie rondom het afnemen en inzamelen van dit meetinstrument; teneinde op de “AED Recordday” het effect van de reanimatie met AED training op de deelnemende schoolkinderen te kunnen evalueren. Dit kwaliteitsonderzoek richt zich specifiek op het ontwikkelen van een meetinstrument en het verzorgen van de organisatie rondom het afnemen en inzamelen van dit meetinstrument. Het richt zich niét op de analyse van de gegevens die verkregen zijn door middel van dit meetinstrument. Dat wordt door het lectoraat AIZ in samenwerking met het CWZ gedaan. Het lectoraat AIZ heeft door middel van sponsoring ook een bijdrage geleverd aan het mogelijk maken van dit AED scholingstraject en recordpoging.
Voor meer informatie: www.aed4all.com
Hajar El Yahyaoui en Didi Klaassen, HBO-V studenten Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Begeleiding: Fon Zeegers, Docent en lid kenniskring lectoraat AIZ en Lilian Vloet, Lector AIZ.
Bron afbeelding en tekst: Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ). (z.d.). Welkom op de website van AED Recordday. [Online afbeelding]. Gedownload op 8 april 2013, van http://www.aed4all.com/
Cort, W. de. (2013, 4 maart). Gezocht: mensen die weten hoe een aed werkt. De Gelderlander, p. 3.
Wist U dat de Intensive Care van het UMC St Radboud een speciaal oefenbad heeft voor hun patienten?
Dit is het eerste oefenbad ter wereld waarin ook patiënten kunnen oefenen die afhankelijk zijn van beademingsapparatuur. Ook de allerziekste patiënten kunnen zich hier enigszins vrij bewegen in water, veilig begeleid door een fysiotherapeut en een IC-verpleegkundige.
De oefentherapie in het water (hydrotherapie) kan soms een meerwaarde hebben boven ‘gewone’ oefentherapie. Bijvoorbeeld voor patiënten met stabiele vitale functies, maar bij wie sprake is van een verlengde inactiviteit en immobilisatie. Hydrotherapie is ideaal voor patiënten die zeer laag belastbaar zijn, omdat het erg moeilijk is om ‘op het droge’ oefeningen met hen te doen. Het grote voordeel van oefenen in het water is dat minder lichaamsgewicht wordt ervaren. Ook verdwijnt uw eventuele angst om te vallen, en door het warme water kan de patiënt zich gemakkelijker ontspannen, waardoor eventuele pijn afneemt. Daarnaast nemen spanningen af en zorgt de druk van het water ervoor dat overtollig extracellulair vocht (bijvoorbeeld bij oedeem) verdwijnt. Iedere patiënt van het UMC St Radboud kan gebruikmaken van het oefenbad. Intensive Care of Medium Care patiënten hebben hierbij voorrang binnen de planning.
Openingssymposium
Op 19 april wordt het oefenbad feestelijk geopend in combinatie met een mini-symposium. U kunt zich hier nog voor opgeven bij J.Wegh@ic.umcn.nl o.v.v. mini-symposium. De toegang is gratis.
Mark van den Boogaard
Wetenschappelijk Onderzoeker afdeling Intensive Care
UMC St Radboud, Nijmegen
Niet alleen bij de Han lopen interessante projecten rondom End-of-life care, ook aan de Karel de Grote-Hogeschool in Antwerpen leeft het onderwerp. Deze hogeschool coördineert een intensief programma: Best Practice in End-of-Life-Care. A Challenge for Young European Nurses to implement best practices in End-of-Life-Care in Terminally Ill Oncology Patients. Half april zullen zestig studenten uit zes verschillende Europese landen bij elkaar komen, met docenten zullen zij zich gedurende twee weken intensief bezig houden met Best practices in de oncologische palliatieve zorg. In de vorm van colleges, presentaties door de deelnemers, literatuurstudies, interactieve workshops en een beoordeling van de studenten door docenten, studenten en zorgverleners uit het veld. Het doel van dit programma is om Europese verpleegkundigen te stimuleren mee te denken over de palliatieve zorg voor oncologische patiënten, en daarmee ‘best practices’ te ontwikkelen. Daarnaast is het doel de rol en verantwoordelijkheden van verpleegkundigen te verhelderen.
Voor meer informatie: http://www.everyoneweb.com/IPEOL/
In the Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine is de systematische review ‘Adherence to guidelines and protocols in the prehospital and emergency care setting: a systematic review’ van Ebben et al. (2013) verschenen. Doel van de systematische review is een overzicht geven in welke mate richtlijnen en protocollen worden opgevolgd door professionals van de meldkamer, ambulance en spoedeisende hulp. Lees verder
Op 4 april a.s. organiseert de NVMW een symposium psychosociale zorg in het ziekenhuis. Voor meer informatie klik hier.
De aanleiding is het 100-jarig bestaan van het medisch maatschappelijk werk. Psychosociale zorg is een multidisciplinaire aangelegenheid, waarover ik die dag zal spreken. Het programma is m.i. interessant natuurlijk voor maatschappelijk werkers, maar ook voor verpleegkundigen, artsen, geestelijk verzorgers en medisch psychologen. Bijvoorbeeld de bijdragen over Verlies & Rouw en over Empowerment, Familie- en Systeembenadering. Maar bovenal omdat het professionals van diverse beroepsgroepen de kans biedt uit te wisselen wat zij bijdragen aan de psychociale zorg in het ziekenhuis en hoe zij elkaar kunnen aanvullen. Dat komt de zorg voor patiënt en naasten ten goede.
Reacties